Bankaların emekli promosyonu yarışı her ay yeni rakamlarla sürüyor. Daha önce bir bankadan promosyon almış olan pek çok emekli, başka bir bankanın daha yüksek teklifini görünce aynı soruyu soruyor: "Maaşımı taşırsam ne olur, aldığım promosyonu geri ödemem gerekir mi?" Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) Emekli Promosyonu ve Banka Değişikliği Rehberi, bu sorunun cevabını açıkça veriyor.
Rehbere göre promosyon, emeklinin aylığını üç yıl boyunca aralıksız aynı bankadan alacağını taahhüt etmesi karşılığında peşin ve tek seferde ödeniyor. Bu süre dolmadan banka değiştirmek mümkün, ancak bir bedeli var.
Cayma bedeli nasıl hesaplanıyor?
SGK'ya göre taahhüt süresi içinde banka değiştirmek isteyen emeklinin, aldığı promosyonu kalan taahhüt süresiyle orantılı olarak bankaya iade etmesi gerekiyor. Buna "promosyon cayma bedeli" deniyor. Hesaplama oldukça basit: Alınan promosyon 36 aya bölünüyor ve taahhüdün dolmayan ay sayısıyla çarpılıyor. Bankalar bu hesabı genellikle gün esasına göre, yani kıstelyevm yöntemiyle yapıyor.
- 12.000 TL promosyon alıp 12 ay sonra ayrılan emekli: Kalan 24 ay için 8.000 TL iade eder.
- 12.000 TL promosyon alıp 24 ay sonra ayrılan emekli: Kalan 12 ay için 4.000 TL iade eder.
- 18.000 TL promosyon alıp 18 ay sonra ayrılan emekli: Kalan 18 ay için 9.000 TL iade eder.
Yani taahhüt süresinin sonuna yaklaştıkça iade edilecek tutar azalıyor. Üç yıl dolduğunda ise hiçbir iade yapmadan banka değiştirmek mümkün.
Banka değiştirmek kârlı mı?
Karar verirken yeni bankanın teklifinden eski bankaya ödenecek cayma bedelini düşmek gerekiyor. Örneğin 12 ay önce 12.000 TL promosyon alan bir emekli, yeni bankadan 20.000 TL alacaksa, 8.000 TL'lik iadeden sonra eline net 12.000 TL geçiyor. Yeni banka ek şartlara bağlı ödemeler de sunuyorsa, şartsız ödenen kısım ile şartlı kısmı ayrı ayrı değerlendirmek gerekiyor. Unutulmaması gereken bir nokta da yeni bankayla birlikte 36 aylık taahhüt süresinin yeniden başlaması.
Hangi durumda banka değiştirilemez?
SGK rehberine göre banka değişikliği için bazı şartların sağlanması gerekiyor. Emeklinin aylığı karşılığında kredi kullanmamış olması şart; kredili mevduat hesabı olup kullanmayanlar ile kredi kartı sahipleri bu kısıtlamanın dışında tutuluyor. Ayrıca emeklinin kendi isteğiyle buna ilişkin bir taahhütname ya da virman-takas-mahsup talimatı imzalamamış olması ve bankacılık işlemleriyle ilgili herhangi bir sorununun bulunmaması gerekiyor. Emekli olmadan önce kullanılan krediler ise tek başına banka değişikliğine engel değil; ancak kredi sözleşmesinde farklı hükümler yer alabiliyor.
Promosyon ödendikten sonra aylık taşıma işlemine bir bloke konuluyor. SGK, bu blokenin aylık ödemesini durdurmadığını, yalnızca banka değişikliğini engellediğini hatırlatıyor. Cayma bedelinin ödenmesiyle bloke kaldırılıyor.
Banka değişikliği nasıl yapılıyor?
Aylığın ödendiği bankanın değiştirilmesi talebinin emeklinin kendisi tarafından yapılması gerekiyor. Şartları sağlayanlar, SGK'ya ya da bankaya gitmeden e-Devlet üzerinden de bu işlemi yapabiliyor. Talep sistem tarafından otomatik olarak gerçekleştiriliyor. Ancak aylık bankaya gönderildikten sonra yapılan talepler aynı ay içinde değil, bir sonraki ay geçerli oluyor. Bu nedenle geçiş döneminde eski ve yeni banka hesaplarını kontrol etmek önem taşıyor.
Promosyon ne zaman yatıyor?
Yeni bankadaki promosyon, aylığın SGK tarafından bankaya gönderilmesi ve promosyon taahhütnamesinin imzalanmasının ardından en geç üç iş günü içinde hesaba yatırılıyor. Promosyon tutarı hesaplanırken aylıktan yapılan nafaka ve icra kesintileri düşülüyor; diğer kesintiler ise tutarı etkilemiyor. Bankaların SGK ile imzaladığı promosyon protokolüne taraf olup olmadığı da SGK'nın internet sitesinden kontrol edilebiliyor. Protokole taraf olmayan bir bankanın promosyon ödeme zorunluluğu bulunmuyor.
