Altın alan, bozduran ya da bankadan yüklü miktarda nakit çeken vatandaşları ilgilendiren yeni düzenleme yürürlüğe girdi. Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik'te yapılan değişiklikle, kimlik tespiti yapılmasını zorunlu kılan parasal sınırlar yeniden belirlendi. Kuyumculuk, nakit ve döviz işlemlerinde sınır 185 bin TL'den 370 bin TL'ye yükseltildi. Hasat parasını altına yatıran üreticiden düğün alışverişi yapan aileye kadar geniş bir kesimi ilgilendiren değişikliği altı soruda derledik.
1. Tam olarak ne değişti?
Mevzuat, belirli bir tutarın üzerindeki işlemlerde finans kuruluşlarına ve kuyumculara müşterinin kimliğini tespit etme yükümlülüğü getiriyor. Bu tutar bugüne kadar 185 bin TL'ydi. Yeni düzenlemeyle iki katına, 370 bin TL'ye çıkarıldı. Elektronik transferler, dijital kimlik tespiti ve basitleştirilmiş tedbirler için uygulanan sınır da 15 bin TL'den 30 bin TL'ye yükseltildi.
2. Hangi işlemlerde kimlik istenecek?
İşlem tutarının ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplamının 370 bin TL ve üzerinde olması hâlinde kimlik tespiti zorunlu. Kural şu kurumların tamamı için geçerli: Bankalar, finansman ve faktoring şirketleri, sermaye piyasası kurumları, portföy yönetim şirketleri, elektronik para ve ödeme kuruluşları ile kuyumcular.
Kuyumcuda altın almak da bozdurmak da aynı kapsamda. Gram altının 6 bin 500 TL dolayında seyrettiği bugünlerde 370 bin TL, yaklaşık 56 gram altına denk geliyor. Çeyrek altının 10 bin 600 TL civarında olduğu hesaba katılırsa sınır 34-35 çeyreğe karşılık geliyor.
3. Alışverişi bölersem ne olur?
Düzenleme bu ihtimali öngörüyor. Sınır tek bir işlem için değil, "birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplamı" için de uygulanıyor. Aynı kuyumcudan sabah 200 bin, öğleden sonra 200 bin TL'lik alım yapan müşterinin işlemleri birlikte değerlendiriliyor ve kimlik tespiti yapılıyor. İşlemi parçalamak yükümlülüğü ortadan kaldırmıyor.
4. Başkası adına işlem yapanlar ne olacak?
Kimlik tespiti yalnızca altının ya da paranın sahibiyle sınırlı değil. Müşteri adına hareket eden kişinin de kimlik bilgilerinin alınması ve doğrulanması gerekiyor. Yaşlı annesinin bileziklerini bozduran evlat ya da gurbetteki akrabası için altın alan kişi, işlem 370 bin TL'yi buluyorsa kendi kimliğini de ibraz edecek.
5. Bu, vergi ya da soruşturma anlamına mı geliyor?
Hayır. Kimlik tespiti bir vergilendirme işlemi değil ve tek başına herhangi bir inceleme başlatmıyor. Amaç, kaynağı belirsiz yüksek tutarlı nakit ve kıymetli maden hareketlerinin kayıt altında tutulması. Bilgiler işletmede saklanıyor ve ancak şüpheli bir durum söz konusu olduğunda yetkili kurumlarca talep ediliyor.
Sınırın yükseltilmesi vatandaşın lehine bir değişiklik. Altın fiyatlarındaki hızlı artış nedeniyle eski sınır, olağan bir düğün alışverişinde bile aşılır olmuştu. Artık 370 bin TL'nin altındaki işlemlerde kimlik tespiti zorunluluğu bulunmuyor.
6. Mobil bankacılıkta ne değişti?
Düzenleme, internet ve mobil uygulamalar üzerinden yapılan işlemlerde müşteri doğrulamasına da yeni bir çerçeve getirdi. Finans kuruluşları, kimliği daha önce tespit edilmiş müşterisini, kayıtlı cep telefonuna gönderilen tek kullanımlık SMS koduyla doğrulayabilecek. Bu yöntem kullanıldığında ayrıca imza örneği alınmayacak. Yöntemin işlemin riskine uygun olması ve yetkisiz kişilerin müşteri adına işlem yapmasını önleyecek güvenlik tedbirlerini içermesi şart koşuluyor.
Üreticiler için hatırlatma
Karadeniz'de fındık hasadının ardından ürününü satan pek çok üretici, eline geçen parayı altına çevirmeyi tercih ediyor. Bu yıl ürününü topluca satıp tek seferde yüklü alım yapacak olanların kuyumcuya giderken kimliğini yanına alması yeterli. Kimlik ibraz etmeyen müşterinin sınırı aşan işlemi yapılamıyor; kuyumcunun bu kuralı esnetme yetkisi yok.
Altını bozdururken de aynı durum geçerli. Yüksek tutarlı satışlarda ödemenin banka hesabına yapılmasını istemek hem güvenlik açısından hem de paranın kaynağını ileride belgeleyebilmek için yararlı. Alım satım fişini saklamak, olası bir ayar ya da gramaj itirazında da tek dayanak oluyor.
Son bir uyarı: Bu dönemde kendisini banka ya da MASAK görevlisi olarak tanıtıp "yeni kural gereği kimlik ve hesap bilgilerinizi doğrulamamız gerekiyor" diyen dolandırıcılara karşı dikkatli olunmalı. Kimlik tespiti yalnızca işlem sırasında, işlemin yapıldığı kurumda yüz yüze ya da kurumun resmî uygulaması üzerinden yapılıyor.
