Sonbahar geldi, kışlık patates çuvalları evlere girmeye başladı. Ucuzken toplu almak bütçeye iyi geliyor ama birkaç hafta sonra çuvalı açtığınızda karşınıza filizlenmiş, yeşermiş, buruşmuş patatesler çıkıyorsa kazanç zarara dönüyor. Oysa patates, doğru koşullarda aylarca ilk günkü gibi kalabilen bir sebze. Yapılan birkaç yaygın hata, ömrünü haftalara indiriyor. İşte patatesi filizlenmeden, çürümeden saklamanın yedi kuralı.
1. Saklamadan önce yıkamayın
En sık yapılan hata, patatesi eve getirir getirmez yıkamak. Islanan patatesin kabuğunda kalan nem, küf ve çürümeye davetiye çıkarır. Üzerindeki toprak ise aslında doğal bir koruma katmanıdır. Patatesleri saklamadan önce yalnızca kuru ve temiz bir bulaşık süngeri ya da kuru bir bezle silip fazla toprağını alın. Yıkama işini, pişireceğiniz zamana bırakın.
2. Çürük ve yaralı olanları ayırın
Çuvalı boşaltıp patatesleri tek tek elden geçirin. Ezik, kesik, yumuşamış ya da çürümeye başlamış olanları ayırın ve önce onları tüketin. Tek bir çürük patates, birkaç gün içinde çevresindekilere de bulaşır ve bütün çuvalı bozabilir. Sağlam olanları saklamaya ayırın.
3. Soğanla aynı yere koymayın
Patates ve soğan mutfakta ayrılmaz ikili gibi görünse de birlikte saklanmamalı. Soğanın yaydığı gazlar patatesin daha hızlı filizlenmesine, patatesin verdiği nem ise soğanın çürümesine neden olur. İkisini ayrı dolaplarda ya da en azından birbirinden uzak sepetlerde tutun. Naylon poşet de yanlış bir tercih: Hava almayan poşetin içinde nem birikir ve patatesler terleyerek çürür.
4. Yanına bir elma koyun
Evde en çok uygulanan pratik yöntemlerden biri, patates sepetinin içine bir iki elma yerleştirmek. Pek çok ev hanımı, elmanın patatesin filiz vermesini geciktirdiğini ve patateslerin daha uzun süre diri kaldığını söylüyor. Elmayı birkaç haftada bir kontrol edin; buruşmaya başladıysa yenisiyle değiştirin. Bu yöntem tek başına mucize yaratmaz; ancak diğer kurallarla birlikte uygulandığında saklama süresini uzatmaya yardımcı olur.
5. Karanlık şart
Patates ışık gördüğünde kabuğu yeşermeye başlar. Bu yeşil kısımlarda solanin adı verilen ve acı tat veren bir madde oluşur; fazla tüketildiğinde mide rahatsızlığına yol açabilir. Bu yüzden patatesi pencere önünde, tezgâh üstünde ya da şeffaf kaplarda bekletmeyin. Kapalı bir dolap, kiler ya da üzeri bezle örtülmüş bir sepet idealdir. Hafifçe yeşermiş kısımları kalınca soyup atabilirsiniz; tamamen yeşermiş patates ise tüketilmemelidir.
6. Serin ama buzdolabı değil
Patates için en uygun ortam serin, kuru ve hava alan bir yerdir. Kiler, bodrum, kuzeye bakan balkon dolabı ya da ısınmayan bir oda işinizi görür. Ocağın, fırının ve kaloriferin yakını ise en kötü yerlerdir; sıcak, filizlenmeyi hızlandırır. Buzdolabı da çiğ patates için uygun değildir. Çok soğukta patatesin nişastası şekere dönüşür; tadı tatlılaşır, kızartıldığında çabuk kararır. Balkonda saklayanlar, don olan gecelerde patatesleri içeri almayı unutmamalı; donan patates çözüldüğünde sulanır ve bozulur.
7. Hava alan bir kapta saklayın
Patatesin nefes alması gerekir. File, çuval, hasır sepet, delikli kasa ya da karton kutu en iyi seçeneklerdir. Kutunun dibine gazete kâğıdı sermek fazla nemi emer. Patatesleri üst üste yüksek yığınlar hâlinde değil, mümkünse birkaç kat hâlinde yerleştirin; alttakiler ezilmez ve hava dolaşımı sağlanır. İki üç haftada bir sepeti karıştırıp yumuşayanları ayıklamak da ömrünü uzatır.
Filizlenen patates yenir mi?
Patates hâlâ sertse ve yalnızca küçük filizler vermişse, filizleri ve çevresini derince oyup çıkardıktan sonra kullanılabilir. Ancak patates yumuşamış, buruşmuş, yoğun biçimde filizlenmiş ya da yeşermişse tüketmemek en doğrusudur.
Fazla patatesi nasıl değerlendirirsiniz?
Elinizde kısa sürede tüketemeyeceğiniz kadar patates varsa dondurucu iyi bir çözüm. Patatesleri soyup parmak ya da küp doğrayın, kaynar suda iki üç dakika haşlayıp soğuk suya alın. İyice kuruladıktan sonra tepsiye tek sıra dizip dondurun, sonra buzdolabı poşetlerine aktarın. Böylece hazır dondurulmuş patates gibi, çözdürmeden doğrudan kızartabilir ya da fırına atabilirsiniz.
