Çocuğu doğduğu ya da evlendiği hâlde bunu kurumuna geç bildiren memurları yakından ilgilendiren önemli bir karar çıktı. Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsmanlık), idarelerin aile yardımı ödeneğinde uyguladığı "geriye dönük en fazla 3 ay" sınırının kanunda karşılığı olmadığına hükmetti. Karara göre memurlar, hak kazandıkları tarihten itibaren ödenmeyen eş ve çocuk yardımının tamamını talep edebilecek.
14 Eylül 2026 tarihli ve 2026/18347 sayılı tavsiye kararı, benzer durumdaki binlerce memur için emsal niteliği taşıyor.
Tartışma nereden çıktı?
Sorunun kaynağında, 27 Ağustos 2025 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 2025/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı'nın 35. maddesi bulunuyor. "Aile yardımı ödeneğinden geriye dönük yararlanma" başlıklı bu madde, eş ya da çocuk durumundaki değişikliği sonradan bildiren personele bildirim tarihinden geriye doğru en fazla 3 aylık ödeme yapılabileceğini öngörüyor. Kurumlar da bugüne kadar bu hükmü, geç yapılan bildirimlerde ödemeyi otomatik olarak üç ayla sınırlayan bir kural gibi uyguladı.
Dört yıl ödenmeyen çocuk yardımı
Karara konu olan olayda, Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı bir bölge müdürlüğünde şehir plancısı olarak çalışan bir memur, Mart 2020'de doğan çocuğunun doğum belgesini aynı yıl eylül ayında kurumuna teslim etti. Ancak çocuk yardımı maaşına hiç yansımadı. Memur bunu yıllar sonra fark edince idareye başvurdu; kurum, resmi aile yardımı bildirim formunun Mayıs 2026'ya kadar verilmediğini gerekçe göstererek yalnızca 3 aylık geriye dönük ödeme yapılabileceğini bildirdi.
Memur ise 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun çocuk yardımını düzenleyen 202. maddesinde geriye dönük herhangi bir süre sınırı bulunmadığını belirterek, 5 yıllık zamanaşımı süresi boyunca ödenmeyen tutarın, 0-6 yaş dönemi için uygulanan iki kat artırımlı gösterge ve yasal faiziyle birlikte ödenmesini talep ederek Ombudsmanlığa başvurdu.
Ombudsmanlık: Toplu sözleşme hükmü hakkı kısıtlayamaz
Kurum, kararında Hakem Kurulu Kararı'nın hukuki niteliğine dikkat çekti. 657 sayılı Kanun'un 202, 203 ve 204. maddelerine göre aile yardımı ödeneği, kanundaki şartların oluşmasıyla doğrudan doğan mali bir hak. Bildirim ise bu hakkı kazandıran değil, yalnızca var olan durumu ispat eden bir işlem. Bu nedenle kanunla tanınmış bir hakkın, alt düzenleme niteliğindeki bir toplu sözleşme hükmüyle sınırlandırılamayacağı vurgulandı.
Memurlar ne yapmalı?
Karar, çocuğu doğduğu hâlde çocuk yardımı alamayan, evlendiği hâlde eş yardımı maaşına yansımayan ya da bu değişiklikleri geç bildirdiği için yalnızca birkaç aylık fark alan memurlar için yeni bir kapı araladı. Bu durumdaki memurların, öncelikle maaş bordrolarını kontrol etmesi ve eksik ödenen dönemleri tespit etmesi gerekiyor. Ardından kurumlarına dilekçeyle başvurarak ödenmeyen aile yardımının hak kazanılan tarihten itibaren ödenmesini talep edebilirler. İdarenin talebi reddetmesi hâlinde Kamu Denetçiliği Kurumu'na başvurmak ya da idari yargı yoluna gitmek mümkün.
Ombudsmanlık kararları idareler için bağlayıcı değil, tavsiye niteliğinde. Ancak idarelerin bu kararlara uymaması hâlinde gerekçesini açıklaması gerekiyor ve mahkemeler de bu kararları dikkate alabiliyor.
Hangi belgeler gerekiyor?
Geriye dönük talepte bulunacak memurların dilekçelerine, çocuğun doğum tarihini gösteren nüfus kayıt örneğini, evlilik durumunu gösteren belgeyi ve daha önce kuruma teslim ettikleri belgelerin tarihini gösteren evrakı eklemesi öneriliyor. Belgenin kuruma daha önce verildiğinin kanıtlanması, talebin kabul edilme ihtimalini artırıyor.
Çocuk yardımı ne kadar?
Memurlara ödenen çocuk yardımı, 2026 yılının ikinci yarısında 0-6 yaş arası her çocuk için 787,76 TL, 6 yaş üstü çocuklar için ise 393,88 TL olarak uygulanıyor. Yüzde 40 ve üzeri engelli çocuklar için tutar yüzde 50 artırımlı ödeniyor. Tutarlar, memur maaş katsayısına bağlı olduğu için ocak ve temmuz aylarındaki zamlarla birlikte güncelleniyor. Birkaç yıllık birikmiş farkın, faiziyle birlikte hatırı sayılır bir tutara ulaşabileceği belirtiliyor.
