Havaların soğumasıyla birlikte Anadolu'nun asırlık lezzeti pekmez, kahvaltı sofralarındaki yerini yeniden aldı. Üzümden, duttan, keçiboynuzundan ya da elmadan yapılan pekmez, hem doğal tatlandırıcı hem de enerji veren bir besin olarak kış aylarının vazgeçilmezleri arasında. Büyüklerimizin "sabahları bir kaşık pekmez iç" tavsiyesinin arkasında da bu yüzden haklı bir gerekçe var.
Beslenme uzmanlarına göre yetişkinler için günde 1-2 yemek kaşığı, çocuklar için ise 1-2 tatlı kaşığı pekmez yeterli. Bir yemek kaşığı pekmez yaklaşık 60 kalori içeriyor. İşte uzmanların sıraladığı pekmezin faydaları ve dikkat edilmesi gerekenler.
Hızlı enerji kaynağı
Pekmez, meyvenin şekerinin kaynatılarak yoğunlaştırılmasıyla elde ediliyor. Bu nedenle içerdiği doğal şekerler sayesinde vücuda hızlı enerji sağlıyor. Soğuk kış sabahlarında güne enerjik başlamak, okula giden çocukların ve fiziksel olarak yoğun çalışanların enerji ihtiyacını desteklemek için pekmez pratik bir seçenek. Rafine şeker yerine pekmez tercih etmek de uzmanların sıkça verdiği öneriler arasında.
Mineral içeriği
Pekmez; demir, kalsiyum, potasyum ve magnezyum gibi mineraller içeriyor. Özellikle üzüm ve dut pekmezinin demir içeriği nedeniyle kansızlığa iyi geldiği söylenir. Ancak uzmanlar, pekmezin tek başına demir eksikliğini gidermeye yetmeyeceğini, demir eksikliği tanısı olanların mutlaka doktor tarafından önerilen tedaviyi sürdürmesi gerektiğini vurguluyor. Pekmezi C vitamini içeren besinlerle, örneğin kahvaltıda portakal ya da mandalinayla birlikte tüketmek, bitkisel kaynaklı demirin emilimini artırıyor.
Antioksidan desteği
Özellikle koyu renkli üzüm ve dut pekmezi, meyvenin kabuğundan gelen polifenoller sayesinde antioksidan bileşikler içeriyor. Antioksidanlar, vücudu serbest radikallerin olumsuz etkilerine karşı korumaya yardımcı oluyor.
Tahinle birlikte tüketin
Tahin-pekmez ikilisi, Türk kahvaltısının en bilinen lezzetlerinden biri ve besin değeri açısından da güçlü bir kombinasyon. Tahin, pekmezin şekerinin kana daha yavaş karışmasını sağlarken protein, sağlıklı yağlar ve kalsiyum katkısıyla daha uzun süre tok tutuyor. Uzmanlar, tahin-pekmezin de ölçülü tüketilmesi gerektiğini, bir kahvaltı için 1'er yemek kaşığının yeterli olduğunu hatırlatıyor.
Hangi pekmez hangi özellikte?
Pekmez yalnızca üzümden yapılmıyor ve her türün kendine özgü bir tadı var. Üzüm pekmezi en yaygın ve en tatlı olanı. Dut pekmezi daha koyu renkli ve hafif ekşimsi bir aromaya sahip. Keçiboynuzu pekmezi ise daha az tatlı, hafif buruk bir tada sahip olduğu için pek çok kişi tarafından tercih ediliyor. Elma, incir ve ardıç pekmezleri de yöresel olarak üretilen diğer seçenekler arasında. Uzmanlar, farklı türleri dönüşümlü tüketmenin besin çeşitliliği açısından faydalı olduğunu belirtiyor.
Pekmez nasıl tüketilebilir?
Pekmezi yalnızca kahvaltıda ekmekle değil, farklı şekillerde de tüketmek mümkün. Yulaf lapasının üzerine birkaç damla gezdirmek, yoğurda karıştırmak ya da ılık sütle içmek, pekmezi günlük beslenmeye katmanın pratik yolları arasında. Kek ve kurabiye gibi tariflerde şekerin bir kısmının yerine pekmez kullanmak da tatlılara hem renk hem de farklı bir aroma katıyor.
Kimler dikkat etmeli?
Pekmez doğal bir ürün olsa da şeker oranı yüksek bir besin. Bu nedenle diyabet hastalarının, insülin direnci olanların ve kilo vermeye çalışanların pekmez tüketimini doktor ya da diyetisyenlerine danışarak belirlemesi gerekiyor. Aşırı tüketim, günlük kalori alımını gereksiz yere artırarak kilo alımına neden olabiliyor. Bir yaşından küçük bebeklere ise pekmez verilmemesi öneriliyor.
Doğru pekmez nasıl seçilir?
Pekmez alırken etiketinde yalnızca meyvenin adının yazdığına, glikoz şurubu, şeker ya da renklendirici eklenmediğine dikkat etmek gerekiyor. Katkısız pekmezin rengi koyu, kıvamı akışkan ve tadı meyvenin kendine özgü aromasını taşıyor. Güvenilir üreticilerden ya da bilinen markalardan alışveriş yapmak, sahte ya da katkılı ürünlerden korunmanın en iyi yolu.
Nasıl saklanır?
Pekmezi ağzı sıkıca kapalı cam kavanozlarda, serin ve güneş almayan bir yerde saklamak tazeliğini koruyor. Açılan pekmezin temiz ve kuru bir kaşıkla kullanılması, içine su karışmaması ve bozulmaması için önemli.
