Ekim ayında kira kontratı yenilenecek olanlar için beklenen rakam açıklandı. TÜİK'in eylül ayı enflasyon verileriyle birlikte, kira artışında yasal üst sınırı belirleyen on iki aylık ortalama enflasyon yüzde 31,49 olarak hesaplandı. Buna göre bu ay sözleşmesi dolan konut ve iş yeri kiracılarına en fazla yüzde 31,49 zam yapılabilecek.
Oran geçen aya göre bir miktar düştü; eylülde sınır yüzde 31,79'du. Ordu'da da son yıllarda hızla yükselen kiralar düşünüldüğünde, hem ev sahipleri hem kiracılar için bu ayın hesabı önem taşıyor. İşte kira kira yeni tutarlar ve tarafların bilmesi gerekenler.
Kiranız kaç lira olacak?
Hesap için mevcut kirayı 1,3149 ile çarpmak yeterli. Farklı kira bedelleri için tavandan zam yapılması hâlinde ortaya çıkan tutarlar şöyle:
8.000 TL kira: 2.519 TL zamla 10.519 TL
10.000 TL kira: 3.149 TL zamla 13.149 TL
12.000 TL kira: 3.779 TL zamla 15.779 TL
15.000 TL kira: 4.724 TL zamla 19.724 TL
18.000 TL kira: 5.668 TL zamla 23.668 TL
20.000 TL kira: 6.298 TL zamla 26.298 TL
25.000 TL kira: 7.873 TL zamla 32.873 TL
35.000 TL kira: 11.022 TL zamla 46.022 TL
Örneğin 12 bin TL kira ödeyen bir kiracı, ev sahibinin tavandan zam yapması durumunda bir yılda toplam yaklaşık 45 bin 350 TL daha fazla ödeyecek.
Ev sahibi daha fazlasını isteyebilir mi?
Hayır. Türk Borçlar Kanunu'nun 344. maddesine göre yenilenen kira dönemlerinde yapılacak artış, bir önceki kira yılındaki on iki aylık ortalama tüketici fiyat artışını geçemiyor. Sözleşmeye daha yüksek bir oran yazılmış olsa bile geçerli olan bu sınır. Konutlarda bir dönem uygulanan yüzde 25'lik geçici tavan kalktığı için, bugün konut ve iş yerlerinde aynı kural işliyor.
Öte yandan yüzde 31,49 bir zorunluluk da değil. Taraflar daha düşük bir oranda anlaşabilir. Sözleşmede "her yıl yüzde 20 artış yapılır" gibi tavanın altında bir madde varsa, ev sahibi yalnızca o oranı isteyebilir.
Zam hangi aydan itibaren geçerli?
Belirleyici olan sözleşmenin başlangıç tarihi. Kontratı ekimin herhangi bir gününde yenilenen kiracı, yeni dönemin ilk kirasından itibaren zamlı bedeli öder. Sözleşmesi kasımda dolacak olanlar ise ekim oranına değil, kasımın ilk günlerinde açıklanacak yeni orana tabi olacak. Ev sahibi, zam yapmayı unuttuğu ya da geç bildirdiği aylar için geriye dönük fark talep edemiyor.
Beş yılı dolduran kiracılar için ayrı kural
Tavan oran, aynı evde beş yılını dolduran kiracıları sınırsız korumuyor. Beş yıldan uzun süren kiralarda ev sahibi sulh hukuk mahkemesinde kira tespit davası açabiliyor. Hâkim bu davada enflasyon oranıyla bağlı kalmadan, çevredeki benzer evlerin kirasını ve taşınmazın durumunu dikkate alarak yeni bedeli belirliyor. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunlu. Arabuluculuk masasında tarafların anlaşması hâlinde süreç birkaç haftada sonuçlanıyor.
Anlaşmazlık çıkarsa kiracı ne yapmalı?
Ev sahibi yasal sınırın üzerinde zam isterse kiracı, kirayı yüzde 31,49 artırarak banka üzerinden ödemeye devam etmeli. Açıklama kısmına hangi ayın kirası olduğunu yazmak, ileride doğabilecek bir uyuşmazlıkta en önemli kanıt. Yasal oranda ve zamanında ödeme yapan kiracı, yalnızca daha fazla zam vermediği için evden çıkarılamıyor.
Ev sahibinin tahliye isteyebileceği durumlar yasada sınırlı sayıda: kendisinin ya da yakınlarının konut ihtiyacı, evin esaslı tamiri, kiranın ödenmemesi ya da yazılı tahliye taahhüdü gibi. Bunların her biri mahkemede kanıtlanmak zorunda.
Oran düşmeye devam edecek mi?
Yıllık enflasyon eylülde yüzde 29,73'e gerileyerek 57 ay sonra ilk kez yüzde 30'un altına indi. Kira artışında kullanılan on iki aylık ortalama, yıllık oranı geriden takip ettiği için önümüzdeki aylarda da kademeli olarak düşmesi bekleniyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de yıllık kira enflasyonunun yüzde 41,3'e gerilediğini ve öncü göstergelerin düşüşün süreceğine işaret ettiğini açıkladı.
Bu tablo, kasım ve aralık aylarında sözleşme yenileyecek kiracılar için tavanın yüzde 31'in altına inebileceği anlamına geliyor. Kasım ayında geçerli olacak oran, ekim enflasyonuyla birlikte kasımın ilk haftasında duyurulacak.
