Ağır engelli bir yakınının bakımını evde üstlenen yüz binlerce aile, ekim ayında hesaplarına yatacak evde bakım maaşını beklemeye başladı. Temmuz ayındaki memur katsayısı artışıyla 15.756 TL'ye yükselen yardım, yıl sonuna kadar bu tutar üzerinden ödenecek. Ancak başvuru yapan ya da ödemesi devam eden pek çok aile için asıl belirleyici olan, maaşın ne kadar olduğundan çok hanenin gelir sınırının altında kalıp kalmadığı.
Evde bakım yardımında, hanede kişi başına düşen aylık gelirin net asgari ücretin üçte ikisinden az olması şartı aranıyor. 2026 yılı için net asgari ücret 28.075,50 TL olarak uygulandığından, bu sınır kişi başı yaklaşık 18.716 TL'ye denk geliyor.
Hane geliri nasıl hesaplanıyor?
Hesaplamada engelli bireyle aynı evde yaşayan herkesin düzenli ve tespit edilebilir gelirleri bir araya getiriliyor. Çalışanların maaşları, emekli aylıkları, kira gelirleri ve benzeri sürekli gelirler toplanıyor. Ardından bulunan toplam tutar, engelli birey de dahil olmak üzere hanede yaşayan kişi sayısına bölünüyor. Çıkan rakam 18.716 TL'nin altındaysa gelir şartı sağlanmış sayılıyor.
Burada sık yapılan hata, yalnızca bakım veren kişinin gelirine bakmak. Oysa sosyal inceleme sırasında hanenin tamamı değerlendiriliyor. Aynı evde yaşayan çalışan bir çocuğun maaşı ya da ebeveynin emekli aylığı da toplam gelire ekleniyor.
2, 3, 4 ve 5 kişilik aileler için örnek hesap
Kişi başı 18.716 TL sınırı esas alındığında, hanenin toplam aylık geliri için üst sınırlar yaklaşık olarak şöyle oluşuyor:
- 2 kişilik hane: toplam gelir 37.432 TL'nin altında olmalı
- 3 kişilik hane: toplam gelir 56.148 TL'nin altında olmalı
- 4 kişilik hane: toplam gelir 74.864 TL'nin altında olmalı
- 5 kişilik hane: toplam gelir 93.580 TL'nin altında olmalı
Örneğin anne, baba ve ağır engelli bir çocuktan oluşan üç kişilik bir ailede babanın asgari ücretle çalıştığını ve başka gelir olmadığını düşünelim. Bu durumda 28.075,50 TL'lik gelir üç kişiye bölündüğünde kişi başı yaklaşık 9.358 TL çıkıyor ve aile sınırın oldukça altında kalıyor. Aynı hanede ayrıca emekli aylığı alan bir büyükanne yaşıyorsa, onun aylığı da toplama ekleniyor ve kişi sayısı dörde çıkıyor.
Kimler evde bakım maaşı alabilir?
Yardım, günlük yaşamını tek başına sürdüremeyen ağır engelli bireylerin bakımını evde üstlenen yakınlarına ödeniyor. Bunun için engelli bireyin sağlık kurulu raporunda "ağır engelli" ya da "tam bağımlı" ibaresinin yer alması gerekiyor. Bakımı yapan kişinin, engelli bireyle aynı hanede yaşaması veya bakımı fiilen üstlenmiş olması da şartlar arasında.
Başvuru, engelli bireyin ikamet ettiği yerdeki Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne ya da varsa Sosyal Hizmet Merkezi'ne yapılıyor. Başvurunun ardından ekipler haneyi ziyaret ederek sosyal inceleme raporu hazırlıyor; gelir durumu ve bakım koşulları bu rapor üzerinden değerlendiriliyor.
Ekim ödemesi ne zaman yatacak?
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, evde bakım yardımını her ay il il ödüyor. Ödemeler genellikle ayın 15'i ile son günü arasında hesaplara geçiyor; bu nedenle ekim ödemesinin de 15-31 Ekim arasında, illere göre farklı günlerde yatması bekleniyor. Ödemenin yatıp yatmadığı e-Devlet'teki "Engelli Evde Bakım Ödeme Bilgileri Sorgulama" ekranından kontrol edilebiliyor.
Gelir artarsa maaş kesilir mi?
Hanenin gelir durumu yalnızca başvuru aşamasında değil, ödeme sürecinde de periyodik olarak kontrol ediliyor. Hanede yeni bir kişinin işe girmesi, emekli aylığı bağlanması ya da kira geliri elde edilmesi gibi durumlarda kişi başı gelir sınırın üzerine çıkarsa yardım kesilebiliyor. Hak sahibi olmadığı dönemde ödeme alan ailelerden bu tutarların geri istenebildiği de unutulmamalı. Bu nedenle hanedeki gelir değişikliklerinin zamanında il müdürlüğüne bildirilmesi öneriliyor.
Evde bakım maaşı, memur maaş katsayısına bağlı olduğu için ocak ve temmuz aylarında memurlara yapılan artış oranında güncelleniyor. Bir sonraki artış ocak ayında gündeme gelecek.
