Emeklilerin gündemine yeni bir başlık girdi: Tatil desteği. Meclis'in yeni yasama yılında sunulan bir kanun teklifi, emeklilere yılda bir kez, haziran ayında net asgari ücret tutarında destek verilmesini öngörüyor. Bugünkü asgari ücretle bu rakam 28 bin 75 liraya karşılık geliyor. Aynı dönemde emekli aylıklarının hesaplanma yöntemini değiştirecek ve farklı yıllarda emekli olanlar arasındaki maaş uçurumunu kapatacak iki teklif daha Meclis Başkanlığı'na ulaştı.
Sosyal güvenlik yazarı İsa Karakaş'ın kamuoyuna aktardığı bu üç teklif, emekliler arasında büyük merak uyandırdı. Peki teklifler tam olarak ne getiriyor, ödeme kesinleşti mi? Merak edilenleri 7 soruda derledik.
1. Tatil desteği ne kadar olacak?
Teklifte tutar sabit bir rakam olarak değil, net asgari ücrete endeksli biçimde tanımlanıyor. Yani asgari ücret arttıkça destek de kendiliğinden yükselecek. 2026 yılında net asgari ücret 28 bin 75 lira 50 kuruş olarak uygulanıyor. Yıl sonu enflasyon tahminleri üzerinden yapılan hesaplamalar, yeni yılda net asgari ücretin 35 bin TL'nin üzerine çıkabileceğine işaret ediyor; teklif yasalaşırsa destek de güncel tutar üzerinden ödenecek.
2. Para emeklinin hesabına nakit mi yatacak?
Hayır. Teklifin en kritik ayrıntısı bu. Destek, emeklinin istediği gibi harcayabileceği bir nakit ödeme olarak düşünülmemiş. Metne göre tutar, yurt içindeki dinlenme tesislerinde kullanılmak üzere verilecek. Uygulamanın nasıl işleyeceğini, hangi tesislerin kapsama gireceğini ve ödemenin hangi yöntemle yapılacağını Sosyal Güvenlik Kurumu belirleyecek.
3. Teklifin gerekçesi ne?
Gerekçede, hayat pahalılığı nedeniyle emeklilerin tatil yapmakta ve dinlenme imkânlarına ulaşmakta zorlandığına dikkat çekiliyor. Düzenlemeyle emeklilerin sosyal hayata katılımının artırılması hedefleniyor. Destek yalnızca yurt içindeki tesislerde kullanılabileceği için, yasalaşması hâlinde Karadeniz dâhil iç turizm bölgelerindeki işletmelere de yansıması olacak.
4. İkinci teklif olan aylık bağlama oranı ne demek?
Aylık bağlama oranı, bir sigortalının çalışma hayatı boyunca elde ettiği ortalama kazancın yüzde kaçının emekli aylığına dönüşeceğini gösterir. Bugün her 360 günlük prim ödemesi için bu oran yüzde 2 olarak uygulanıyor. Teklif, oranın yüzde 3'e yükseltilmesini öngörüyor.
Farkı bir örnek açıklıyor: Mevcut kurallarla 25 yıl çalışmış bir kişinin aylık bağlama oranı yaklaşık yüzde 50 düzeyinde oluşuyor. Teklif kabul edilirse aynı süre çalışan sigortalının oranı yüzde 75'e çıkacak. Bu da bağlanacak aylığın belirgin biçimde artması anlamına geliyor.
5. Bu değişiklik mevcut emeklileri de kapsıyor mu?
Evet, teklifin dikkat çeken yönlerinden biri bu. Düzenleme yalnızca bundan sonra emekli olacakları değil, hâlen aylık alanları da kapsayacak şekilde hazırlanmış. Metne konulan geçici maddeyle, daha önce bağlanmış aylıkların da yeni orana göre yeniden hesaplanması öngörülüyor. Hüküm bu şekliyle kabul edilirse milyonlarca emeklinin aylığında güncelleme yapılması gerekecek.
6. İntibak teklifi kimleri ilgilendiriyor?
Üçüncü teklif, emeklilerin yıllardır dile getirdiği intibak talebini karşılamayı amaçlıyor. Sorunun özünde, farklı tarihlerde emekli olanlara farklı hesaplama sistemlerinin uygulanması yatıyor. Özellikle 2000 yılı ve sonrasında emekli olanlar, aynı prim gününe ve benzer kazanca sahip olmalarına rağmen daha önce emekli olanlara göre düşük aylık alabiliyor.
İntibak düzenlemesi, benzer koşullarda çalışmış emekliler arasındaki bu gelir farkının azaltılmasını hedefliyor. En çok etkilenecek kesimin, aylığı düşük hesaplanan 2000 sonrası emekliler olması bekleniyor.
7. Teklifler yasalaştı mı, ödeme ne zaman yapılacak?
Henüz değil. Üç düzenleme de şu an için yalnızca kanun teklifi. Dolayısıyla ne tatil desteği ne de bağlama oranındaki artış için bugün itibarıyla kazanılmış bir hak bulunuyor. Tekliflerin yürürlüğe girebilmesi için önce ilgili komisyonda görüşülüp kabul edilmesi, ardından Genel Kurul'da oylanması ve Resmî Gazete'de yayımlanması gerekiyor.
Meclis'e her yıl çok sayıda teklif sunuluyor ve bunların bir kısmı komisyon aşamasında kalıyor. Bu nedenle "ödeme tarihi belli oldu" ya da "başvurular başladı" gibi paylaşımlara itibar edilmemesi, bu tür iddialarla kişisel bilgi isteyen sitelerden uzak durulması gerekiyor.
Emekliyi bekleyen kesin takvim
Tekliflerin akıbeti netleşene kadar emeklinin önündeki kesinleşmiş tek artış ocak ayındaki enflasyon zammı. SSK ve Bağ-Kur emeklileri için temmuz-eylül dönemini kapsayan üç aylık artış yüzde 5,57 olarak gerçekleşti. Ekim, kasım ve aralık verileri de eklendiğinde nihai zam oranı ocak ayının ilk günlerinde belli olacak.
