Emeklilerin ocak ayında alacağı zam için geri sayım sürerken, hesabın ilk yarısı tamamlandı. TÜİK'in açıkladığı eylül verisine göre tüketici fiyatları geçen ay yüzde 1,84 arttı. Temmuzdaki yüzde 1,78 ve ağustostaki yüzde 1,84'le birlikte üç aylık enflasyon yüzde 5,57'ye ulaştı. Bu oran, SSK ve Bağ-Kur emeklisinin ocak zammının şimdiden cebe girmiş kısmı anlamına geliyor.
Peki bu rakam ne ifade ediyor, kimin maaşı ne kadar artacak, yıl sonuna kadar neler değişebilir? Ordulu emeklilerin de en çok merak ettiği yedi soruyu yanıtladık.
1. Yüzde 5,57 kesin mi, değişebilir mi?
Kesin. Emekli aylıkları her altı ayda bir, o dönemde gerçekleşen enflasyon kadar artırılıyor. Temmuz-aralık döneminin ilk üç ayı geride kaldı ve bu aylarda oluşan artış artık geri alınamaz. Ekim, kasım ve aralıkta fiyatlar yerinde saysa bile ocakta en az yüzde 5,57 zam yapılacak. Kalan üç ayın enflasyonu bu oranın üzerine eklenecek.
2. Bugünkü oranla maaşım ne kadar artıyor?
Yalnızca kesinleşen üç aylık fark uygulandığında aylıklar şöyle değişiyor:
24.000 TL: 25.337 TL
28.000 TL: 29.560 TL
32.000 TL: 33.782 TL
36.000 TL: 38.005 TL
45.000 TL: 47.507 TL
60.000 TL: 63.342 TL
Kendi hesabını yapmak isteyenler için formül basit: mevcut kök aylık çarpı 1,0557.
3. Yıl sonunda zam kaça çıkar?
Bunu kalan üç ayın verisi belirleyecek. İki resmî tahmin var. Orta Vadeli Program yıl sonu enflasyonunu yüzde 28,4 olarak öngörüyor; bu tutarsa altı aylık zam yüzde 9,04 olacak. Merkez Bankası'nın piyasa katılımcıları anketindeki beklenti ise yüzde 29,61; bu durumda zam yüzde 10,06'ya yükselecek. Yani emekli için gerçekçi aralık yüzde 9 ile 10 arası.
Bu iki senaryoda 30 bin TL'lik bir aylık 32.712 TL ile 33.018 TL arasında bir tutara çıkıyor.
4. En düşük emekli aylığı ne olacak?
Taban aylık bugün 23.552 TL. Yüzde 9,04'lük senaryoda bu tutarın 25.681 TL'ye, yüzde 10,06'lık senaryoda 25.921 TL'ye çıkması gerekiyor. Ancak burada bir ayrıntı var: taban aylık kendiliğinden artmıyor. Kök aylığı tabanın altında olan emeklinin eline geçecek tutarı, ocak ayında Meclis'ten geçecek ayrı bir kanun belirliyor. Hükûmetin bu konuda asgari ücrete endeksleme ya da seyyanen artış gibi formüller üzerinde çalıştığı belirtiliyor.
5. Memur emeklisi de aynı zammı mı alacak?
Hayır. Emekli Sandığı mensuplarının zammı toplu sözleşmeyle belirleniyor. Ocak için yüzde 5 garanti. Buna ek olarak temmuz-aralık enflasyonu yüzde 7'yi aşarsa aradaki fark ekleniyor. Üç aylık enflasyon yüzde 5,57 olduğu için farkın oluşmasına 1,36 puan kaldı. Tahminler tutarsa memur emeklisinin toplam zammı yüzde 7 ile 8 arasında olacak.
6. Dul ve yetim aylıkları da artacak mı?
Evet. Eşinden ya da anne-babasından aylık alan hak sahiplerine de aynı oran uygulanıyor. Bugün taban tutarlar yüzde 75 hisse için 17.664 TL, yüzde 50 hisse için 11.776 TL, yüzde 25 hisse için 5.888 TL. Kesinleşen yüzde 5,57'lik fark bu tutarlara da aynı şekilde yansıyacak.
7. Zamlı maaşlar ne zaman yatacak?
Kesin oran, aralık enflasyonunun açıklanacağı ocak ayının ilk günlerinde belli olacak. Zamlı aylıklar aynı ay içinde, her emeklinin kendi ödeme gününde hesaba geçecek. SSK emeklileri tahsis numarasının son rakamına göre ayın 17'si ile 26'sı arasında, Bağ-Kur emeklileri 25'i ile 28'i arasında maaşını alıyor. Emekli Sandığı mensuplarının ödeme günleri ise ayın ilk haftasına denk geliyor.
Önümüzdeki takvim
Ekim enflasyonu kasım başında, kasım enflasyonu aralık başında duyurulacak. Her veri, ocak zammının bir parçasını daha netleştirecek. Uzmanların hesabına göre son çeyrekte aylık enflasyon yüzde 1 civarında kalsa bile toplam zam yüzde 9 bandına yaklaşacak.
Güncel kök aylığınızı e-Devlet'teki "Emekli Aylık Bilgisi" ekranından öğrenebilir, yukarıdaki oranlarla kendi ocak maaşınızı şimdiden hesaplayabilirsiniz. Kesinleşen oran alt sınırı gösteriyor; üst sınırı ise önümüzdeki üç enflasyon verisi çizecek.
