Her ay bankaya yatan emekli aylığının içinde, çoğu emeklinin varlığından haberdar olmadığı bir kalem bulunuyor: ek ödeme. Ayrı bir bildirim ya da ayrı bir havale olarak gelmediği için gözden kaçan bu tutar, aslında aylığın yüzde 4'üne denk geliyor. 30 bin lira civarında aylık alan bir emekli için bu, her ay yaklaşık 1.150 lira demek. Peki ek ödeme nedir, kimlere yatar ve kendi tutarınızı nasıl bulursunuz? İşte adım adım yanıtlar.
Vergi iadesinin yerini aldı
Emekliler 2006 yılına kadar vergi iadesi adıyla bir ödeme alıyordu. Bu uygulama kaldırılınca, 5454 sayılı Kanun ile yerine ek ödeme sistemi getirildi. Böylece emekli ve hak sahiplerine, aldıkları aylık ya da gelir tutarı üzerinden her ay ek bir ödeme yapılmaya başlandı. Ek ödeme, kanunla tanımlanmış bir hak olduğu için herhangi bir başvuru gerektirmiyor ve otomatik olarak aylıkla birlikte hesaba geçiyor.
Hangi emekliler alıyor?
SSK (4/a), Bağ-Kur (4/b) ve Emekli Sandığı (4/c) emeklilerinin tamamı ek ödeme alıyor. Yani işçi emeklisi, esnaf emeklisi ya da memur emeklisi olmanız fark etmiyor. Emeklilerin yanı sıra dul ve yetim aylığı alan hak sahipleri, 65 yaş aylığı alanlar, şeref aylığı alan İstiklal Madalyası sahipleri, vatani hizmet tertibinden aylık bağlananlar ve terörle mücadele kapsamında aylık alanlar da ek ödeme kapsamında.
Buna karşılık Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları üzerinden yapılan bazı yardımlar kapsam dışında. Eşi vefat etmiş kadınlara yapılan düzenli nakit yardım, muhtaç asker ailelerine yapılan yardım ve şartlı eğitim, sağlık, gebelik ve doğum yardımları için ek ödeme bulunmuyor.
Kendi ek ödemenizi 10 saniyede bulun
Ek ödemenizi öğrenmek için hesap makinesine ihtiyacınız bile yok. Bankaya yatan toplam tutarı 26'ya bölmeniz yeterli. Çıkan sonuç, o ayki ek ödemenizdir. Örneğin:
- Hesabınıza 23.400 TL yatıyorsa: ek ödeme 900 TL, asıl aylık 22.500 TL
- Hesabınıza 26.000 TL yatıyorsa: ek ödeme 1.000 TL, asıl aylık 25.000 TL
- Hesabınıza 31.200 TL yatıyorsa: ek ödeme 1.200 TL, asıl aylık 30.000 TL
- Hesabınıza 39.000 TL yatıyorsa: ek ödeme 1.500 TL, asıl aylık 37.500 TL
Bu hesabın mantığı basit: Bankaya yatan tutar, asıl aylığın yüzde 104'ü. Bu nedenle toplamı 26'ya böldüğünüzde yüzde 4'lük kısmı, 25 ile çarptığınızda ise asıl aylığı bulmuş oluyorsunuz.
Zam hesabında en çok yapılan hata
Ek ödemenin varlığını bilmemek, en çok zam dönemlerinde sorun yaratıyor. Pek çok emekli, açıklanan zam oranını doğrudan bankaya yatan tutara uyguluyor, üstüne bir de yüzde 4 ekliyor. Böyle yapınca ek ödeme iki kez hesaba katılmış oluyor ve beklenen maaş gerçekte olacağından yüksek çıkıyor. Doğru yöntem şöyle: Önce bankaya yatan tutardan ek ödemeyi ayırıp asıl aylığı bulun, zam oranını bu asıl aylığa uygulayın, en son çıkan tutara yüzde 4 ekleyin.
Örneğin bankaya 26.000 TL yatan bir emekliye yüzde 15 zam gelse (rakamlar sadece örnek içindir), asıl aylığı 25.000 TL'den 28.750 TL'ye çıkar. Ek ödemeyle birlikte hesaba 29.900 TL yatar. Yanlış yöntemle hesap yapan emekli ise 31.096 TL bekler ve aradaki yaklaşık 1.200 liralık farkı "eksik ödeme" sanır.
E-Devlet'ten kontrol edin
Aylığınızın ve ek ödemenizin ayrıntılı dökümünü görmek için e-Devlet Kapısı'nda "4A Emekli Ödeme Bilgileri", "4B Emekli Ödeme Bilgileri" ya da "4C Emekli Ödeme Bilgileri" hizmetlerini kullanabilirsiniz. Bu ekranlarda aylık tutar, ek ödeme ve varsa kesintiler ayrı ayrı yer alıyor. Tutarsız bir durum fark ederseniz SGK il müdürlüğüne başvurabilir ya da ALO 170 hattını arayabilirsiniz.
