Ocakta unutulan bir yemek, kısık ateşe alınmayı unutulan bir pilav ya da karamelize olan bir tatlı... Mutfakta en sık yaşanan kazalardan biri tencerenin dibini tutması. Kömür gibi kararmış bir tencereyi gördüğünüzde ilk aklınıza gelen, saatlerce çelik telle ovalamak ya da tencereyi tamamen çöpe atmak olabilir. Oysa evde zaten bulunan birkaç basit malzemeyle, tencerenin yüzeyine zarar vermeden yanıkları kolayca çıkarmak mümkün. İşte dibi yanan tencereyi ilk günkü gibi parlatan 4 etkili yöntem ve dikkat edilmesi gerekenler.
1. Karbonat ve sirke: En etkili ikili
Bu yöntem, çoğu yanık için ilk denenmesi gereken çözüm. Karbonat alkali yapısı sayesinde yanık kalıntılarını çözüyor; sirke ise asidik yapısıyla bu reaksiyonu hızlandırıyor. İkisi birleştiğinde ortaya çıkan köpürme, yüzeye yapışan yanıkları mekanik olarak yerinden oynatıyor.
Nasıl uygulanır? Tencerenin yanık kısmını tamamen örtecek kadar sıcak su koyun. Üzerine 2 yemek kaşığı karbonat serpin, ardından yarım çay bardağı beyaz sirke ekleyin. Köpürme durduktan sonra tencereyi kısık ateşte 10-15 dakika kaynatın. Ocaktan alıp 30 dakika soğumaya bırakın ve süngerin yumuşak yüzüyle dairesel hareketlerle ovalayın. Çelik tencerelerde karbonat miktarını 3 yemek kaşığına çıkarmak, parlatıcı bir etki de sağlıyor.
2. Limon ve tuz: Doğal ve kokusuz
Limonun asidi, özellikle karamelize olmuş şeker ve yağ yanıklarını çözmede oldukça etkili. Tuz ise hafif aşındırıcı etkisiyle çözülen kalıntıların temizlenmesini kolaylaştırıyor.
Nasıl uygulanır? Tencerenin tabanına 1 yemek kaşığı tuz dökün ve üzerine 2 yemek kaşığı taze sıkılmış limon suyu ekleyin. 20-30 dakika bekletin. Ardından süngeri limon kabuğuyla destekleyerek ovalayın. Limon kabuğundaki doğal yağlar, özellikle çelik tencerelerde gözle görülür bir parlaklık bırakıyor.
3. Bulaşık makinesi tableti: Kömürleşmiş yanıklara
Uzun süre ocakta unutulmuş ve adeta kömürleşmiş yanıklar için en güçlü yöntemlerden biri bulaşık makinesi tableti. Tabletler yüksek sıcaklıkta çözünerek aktif oksijen açığa çıkarıyor ve karbonlaşmış tabakayı gevşetiyor. Tencerenin yanık kısmını örtecek kadar su koyup içine bir tablet atın ve 10 dakika kaynatın. Soğuduktan sonra yanıkların büyük ölçüde kendiliğinden kalktığını göreceksiniz. İşlem sonrasında tencereyi bol suyla birkaç kez durulamayı unutmayın.
4. Sadece karbonatlı su: Hafif yanıklar için
Yanık çok ağır değilse, tencerenin içini ılık suyla doldurup bir miktar karbonat eklemek ve karışımı yaklaşık bir saat bekletmek yeterli olabiliyor. Daha hızlı sonuç için karbonatlı suyu beş dakika kaynatmak da yanık tabakayı kabartıyor. Ardından tahta bir spatulayla tabanı nazikçe kazıyarak kalıntıları temizleyebilirsiniz.
Kesinlikle yapılmaması gerekenler
Granit, seramik ya da teflon kaplamalı tencerelerde asla çelik tel ya da sert metal spatula kullanmayın. Bu malzemeler yüzeydeki koruyucu kaplamayı çiziyor ve tencerenin yapışmazlık özelliğini kalıcı olarak bozuyor. Yanık tencereyi sıcakken hemen soğuk suya da sokmayın; ani ısı değişimi özellikle ince tabanlı tencerelerde tabanın eğilmesine neden olabiliyor. Çamaşır suyu gibi sert kimyasalları da yemek pişirilen kaplarda kullanmaktan kaçının.
Tencerenin dibini tutmaması için
Yanıkları önlemenin en iyi yolu, pişirme sırasında birkaç basit kurala uymak. Yemeği yüksek ateşte kaynattıktan sonra mutlaka kısık ateşe alın. Pilav ve sütlü tatlılar gibi dibi tutmaya yatkın yemeklerde kalın tabanlı tencereler tercih edin. Ocakta yemek pişerken mutfaktan uzun süre ayrılmamak ve bir zamanlayıcı kurmak da unutkanlığa karşı basit ama etkili bir önlem.
Bu yöntemlerle en çok sevdiğiniz tencereyi çöpe atmadan yeniden kullanabilir, mutfak bütçenizi de korumuş olursunuz. Hangi yöntemi seçerseniz seçin, işlem sonrasında tencereyi bol suyla durulamayı unutmayın.
