Karadeniz'de güne çayla başlanır, çayla biter. Misafir ağırlamanın, sohbetin ve yorgunluk atmanın vazgeçilmezi olan çay, Türkiye'de neredeyse her evde günde birkaç kez demleniyor. Ancak uzmanlara göre pek çoğumuz, çayı demlerken farkında olmadan lezzetini yok eden bir hata yapıyoruz. Bu hata, çayın buruk ve acı bir tat almasına, o güzel tavşan kanı rengini ve aromasını kaybetmesine neden oluyor. İşte çay demlerken yapılan en büyük hata ve her seferinde mis gibi bir çay demlemenin püf noktaları.
En büyük hata: Kaynar suyu doğrudan çaya dökmek
Çay demlerken yapılan en yaygın hata, fokur fokur kaynayan suyu hemen kuru çayın üzerine dökmek. Birçok kişi suyun tam kaynamasını bekleyip ardından demliğe boşaltıyor. Oysa 100 dereceye ulaşmış kaynar su, çay yapraklarını adeta haşlıyor ve yakıyor. Bu da çayın doğal aromasını yok ediyor, çayın buruklaşmasına ve acı bir tat almasına yol açıyor.
Doğrusu nasıl olmalı?
Uzmanlar, suyu kaynattıktan sonra birkaç dakika bekletmeyi ve sıcaklığının 80-85 derece civarına düşmesini sağlamayı öneriyor. Demliğe önce çayı koyup ardından suyu kenardan, yavaşça ve havalandırarak eklemek, çay yapraklarının oksijenle buluşmasını sağlayarak lezzeti artırıyor. Bu küçük değişiklik, çayın rengini daha berrak, tadını ise daha yumuşak hale getiriyor.
Demleme süresi ne kadar olmalı?
Çayın demlenmesi için ortalama 15-20 dakika yeterli. Çayı ocakta uzun süre kaynatmak ya da saatlerce bekletmek, çaydaki tanen maddesinin fazla açığa çıkmasına ve çayın acılaşmasına yol açıyor. Demlenen çayın yarım saat içinde tüketilmesi, en lezzetli halini yakalamak için önemli. Saatlerdir demlikte bekleyen çayı tazelemek yerine yeniden demlemek her zaman daha iyi sonuç veriyor.
Su seçimi çayın kaderini belirliyor
Kireçli ya da klorlu musluk suyu çayın tadını ve rengini bozuyor. Çayın berrak ve lezzetli olması için filtrelenmiş ya da içme suyu tercih edilmeli. Aynı suyu tekrar tekrar kaynatmak da suyun içindeki oksijeni azaltarak çayın tadını düzleştiriyor. Bu yüzden her demlemede taze su kullanmak gerekiyor.
Demliğin malzemesi de önemli
Isıyı en iyi tutan ve çayın aromasını en iyi koruyan demlikler porselen ya da cam demlikler. Metal demlikler çayın lezzetini etkileyebiliyor. Küçük ama etkili bir ipucu daha: Çayı koymadan önce demliği sıcak suyla çalkalayarak ısıtmak, demliğin içindeki soğuk havayı alıyor ve çayın ısısını korumasına yardımcı oluyor.
Çay nasıl saklanmalı?
Çayın lezzeti yalnızca demleme yöntemine değil, nasıl saklandığına da bağlı. Kuru çay nemi, ışığı ve kokuyu çok kolay çekiyor. Bu nedenle çayın ağzı sıkıca kapanan, ışık geçirmeyen bir kavanozda ya da metal kutuda, ocaktan ve baharatlardan uzak bir dolapta saklanması öneriliyor. Paketi açılmış çayı plastik poşette bırakmak, aromasının kısa sürede kaybolmasına yol açıyor.
Semaverde ve çaydanlıkta fark
Karadeniz'in pek çok köyünde hâlâ semaverde ya da odun sobasının üzerindeki büyük çaydanlıklarda çay demleniyor. Bu yöntemin sırrı, demliğin kaynayan suyun buharıyla yavaş yavaş ısınması. Böylece çay yaprakları haşlanmadan, düşük ve sabit bir ısıda demleniyor. Evde çaydanlıkla demleyenler de altta su kaynadıktan sonra ocağı kısarak benzer bir etki elde edebiliyor. Demliği doğrudan ateşe koymak ise çayın yanmasına ve acılaşmasına yol açıyor.
Tavşan kanı çayın ölçüsü
Karadenizlilerin "tavşan kanı" dediği o koyu kırmızı rengi yakalamak için demin miktarı da önemli. Çok koyu bir dem, çayın acı ve kekre olmasına neden oluyor. İnce belli bardağın yaklaşık üçte biri kadar dem koyup üzerini sıcak suyla tamamlamak, hem rengi hem de lezzeti dengeli bir çay sağlıyor. Afiyet olsun!
