Sürücülerin günlerdir beklediği akaryakıt düzenlemesi 1 Ekim'de hayata geçti. Petrol fiyatlarındaki artışı vergiden karşılayan eşel mobil uygulaması sona erdi; benzin, motorin ve LPG'nin üçüne birden zam geldi. Benzinde konuşulan 12 liralık artış ise tek kalemde uygulanmadı. Cumhurbaşkanı Kararı ile vergi üç aya bölündü. Bu, bugün pompada görülen fiyatın son fiyat olmadığı anlamına geliyor: Takvimde iki zam tarihi daha var.
Üç üründe birden artış
Yeni düzenlemeyle benzinin litre fiyatına 4,27 lira zam yansıdı. Motorinin litresi 3,60 lira, otogaz LPG'nin litresi ise yaklaşık 1,5 lira arttı. Zamların ardından üç büyük ilde pompa fiyatları şöyle oluştu: İstanbul Avrupa Yakası'nda benzin 84,50, motorin 97,10, LPG 36,44 lira. Ankara'da benzin 85,50, motorin 98,20, LPG 36,54 lira. İzmir'de benzin 85,80, motorin 98,50, LPG 36,44 lira. Fiyatlar ile ve dağıtım şirketine göre küçük farklılıklar gösterebiliyor.
Benzinde vergi takvimi
Resmi Gazete'de yayımlanan karara göre 95 oktan kurşunsuz benzinden litre başına alınan Özel Tüketim Vergisi 4,44 liradan 7,90 liraya yükseltildi. Bu tutar 31 Ekim'e kadar geçerli. 1 Kasım'da ÖTV 11,36 liraya, 1 Aralık'ta ise 14,8277 liraya çıkacak. 98 oktan benzinde vergi kasımda 12,36 lira, aralıkta 15,5437 lira olarak uygulanacak.
Her iki adımda da vergideki artış litre başına 3,46 lira. Üzerine KDV eklendiğinde pompaya yansıyacak zam 4 liranın biraz üzerinde olacak. Yani petrol fiyatı ve kur yerinde saysa bile benzinin litresi 1 Kasım'da 88-89 lira bandına, 1 Aralık'ta 92-93 lira bandına çıkacak.
Neden tek seferde yapılmadı?
Eşel mobil öncesindeki vergi düzeyine bir anda dönülseydi benzinin litresine 12,47 lira zam yapılacaktı. Bu büyüklükte bir artışın enflasyonu sert biçimde yukarı çekeceği hesaplandığı için vergi kademeli olarak geri getirildi. Aynı yöntem ağustos ayında motorin için kullanılmıştı. LPG'de ise kademeye gidilmedi; kilogram başına 9,2190 lira olan ÖTV doğrudan eşel mobil öncesindeki 11,3830 lira düzeyine çıkarıldı.
Bir depo yakıt kaç lira?
Rakamlar aylık bütçeye çevrildiğinde tablo netleşiyor. 45 litrelik deposu olan benzinli bir aracı doldurmak İstanbul fiyatıyla 3 bin 802 lira tutuyor; zamdan önceye göre 192 lira fazla. Kasım ve aralık zamlarından sonra aynı depo için yaklaşık 370 lira daha ödenecek. Ayda iki depo yakıt alan bir sürücü için yıl sonunda aylık ek yük 1.100 lirayı aşacak.
Dizel araçlarda 45 litrelik depo 4 bin 369 liraya doluyor. LPG'li araçlarda ise 40 litrelik tankın maliyeti 1.458 lira civarında.
Eşel mobil bitince ne değişti?
Eşel mobil yürürlükteyken petrol fiyatı ya da döviz kuru nedeniyle oluşan artışlar ÖTV'den düşülüyor, pompa fiyatı değişmiyordu. Sistemin kalkmasıyla bu tampon ortadan kalktı. Bundan sonra petrol fiyatındaki ve kurdaki her hareket, zam ya da indirim olarak doğrudan tabelaya yansıyacak. Dolayısıyla açıklanan vergi takvimine ek olarak piyasa kaynaklı fiyat değişiklikleri de görülebilecek.
Zam enflasyonu da etkileyecek
Akaryakıt, taşımacılık üzerinden hemen her ürünün fiyatına yansıyan bir kalem. Eylül ayında akaryakıt fiyatlarındaki yükseliş enerji grubunu enflasyonun en çok artan kalemi yapmıştı. Ekim, kasım ve aralıktaki vergi artışları da yılın son çeyreğindeki enflasyon verilerine yansıyacak. Bu veriler, emekli ve memurun ocak zammını belirleyeceği için düzenleme yalnızca araç sahiplerini ilgilendirmiyor.
Yakıttan tasarruf için 5 öneri
Zam tarihleri belli olduğuna göre ilk öneri basit: Depoyu 31 Ekim ve 30 Kasım akşamından önce doldurun. İkincisi, lastik havasını ayda bir kontrol edin; düşük basınç tüketimi artırır. Üçüncüsü, ani kalkış ve sert frenden kaçının, sabit hızda gidin. Dördüncüsü, bagajdaki gereksiz yükü ve kullanmadığınız tavan barını çıkarın. Beşincisi, kısa mesafelerde aracı çalıştırmak yerine yürümeyi deneyin; soğuk motor ilk kilometrelerde en yüksek yakıtı harcar.
