Ordu'da çarşıdaki bakkaldan fındık bahçesindeki üreticiye kadar binlerce kişiyi ilgilendiren Bağ-Kur prim eşitlemesi, Meclis'in 1 Ekim'de başlayacak yeni yasama yılıyla birlikte yeniden gündemin üst sıralarında. Bağ-Kur'luların emeklilik için tamamlaması gereken 9000 prim gününün 7200 güne indirilmesini öngören düzenleme yasalaşırsa, kapsama giren sigortalılar 1800 gün, yani yaklaşık 5 yıl daha az prim ödeyerek emekliliğe hak kazanabilecek. Ancak Eylül sonu itibarıyla yürürlüğe girmiş bir düzenleme bulunmuyor.
Mevcut sistemde durum ne?
Bugün birçok Bağ-Kur (4/b) sigortalısından tam emeklilik için 9000 prim günü isteniyor. SSK'lı (4/a) çalışanlarda ise bu şart 7200 gün. Yani aynı yaşta emekli olacak iki kişiden esnaf olanı, işçi olana göre yaklaşık 5 yıl daha fazla prim ödemek zorunda kalıyor. Esnaf örgütleri bu durumu yıllardır "prim adaletsizliği" olarak dile getiriyor ve prim günlerinin eşitlenmesini talep ediyor.
Düzenleme neyi değiştirecek?
Üzerinde çalışılan modelde yalnızca prim gün şartı düşecek, yaş şartı değişmeyecek. Buna göre 7200 prim gününü dolduran Bağ-Kur'lu kadınlar 58, erkekler 60 yaşında emekli olabilecek. Bir yıl 360 prim günü olarak hesaplandığı için 1800 günlük fark yaklaşık 5 yıllık prim ödemesine denk geliyor. Bu nedenle kamuoyunda düzenleme "5 yıl erken emeklilik" olarak da anılıyor. Ancak uzmanlar, yaş şartını doldurmamış bir sigortalının prim gününü erken tamamlasa bile yaşını beklemek zorunda kalacağını hatırlatıyor.
Tarım Bağ-Kur'lular kapsama girecek mi?
Ordu için en çok merak edilen soru bu. İlde fındık üretimiyle geçimini sağlayan binlerce kişi tarım Bağ-Kur'u kapsamında prim ödüyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'ın daha önce "küçük esnafa prim indirimi" sözüyle işaret ettiği çalışmanın ağırlıklı olarak küçük esnaf ve sanatkârlar üzerinde yoğunlaştığı belirtiliyor. Tarım sigortalıları, şirket ortakları ve serbest meslek sahiplerinin kapsama alınıp alınmayacağı ise henüz netleşmedi. Kapsam, Meclis'e sunulacak kanun teklifiyle belli olacak.
Ordu'da kimleri ilgilendiriyor?
Ordu, ekonomisi büyük ölçüde fındık üretimi, ticaret ve küçük esnafa dayanan bir il. Şehir merkezindeki çarşı esnafından ilçelerdeki bakkal, kasap, berber ve terzilere, köylerde fındık bahçesiyle geçinen üreticilere kadar çok geniş bir kesim Bağ-Kur'lu olarak prim ödüyor. Bu nedenle düzenlemenin kapsamı Ordu'da on binlerce aileyi doğrudan etkileyecek. Özellikle yaşını doldurmasına rağmen 9000 günü tamamlayamadığı için çalışmaya devam eden yaşlı esnaf, düzenlemeden en çok fayda sağlayacak grup olarak görülüyor.
Esnaf ve sanatkârlar odalarının temsilcileri de düzenlemenin bir an önce Meclis'e getirilmesi çağrısını yineliyor. Temsilciler, ekonomik zorluklar nedeniyle prim ödemekte güçlük çeken küçük esnafın emekliliğinin 5 yıl gecikmesinin sosyal adalet açısından kabul edilemez olduğunu vurguluyor.
Neden hâlâ yasalaşmadı?
Prim gününün düşürülmesi, SGK'nın Bağ-Kur'lulardan yaklaşık 5 yıl daha az prim toplaması ve daha uzun süre emekli aylığı ödemesi anlamına geliyor. Bu nedenle düzenlemenin bütçe etkisinin Hazine ve Maliye Bakanlığı ile birlikte değerlendirilmesi gerekiyor. Daha önce 2026'nın ilk yarısında yasalaşması hedeflendiği konuşulan düzenleme bu takvimi yakalayamadı. Teklifin, yeni yasama yılında Meclis'e gelecek torba yasa paketlerinden birinde yer alması bekleniyor.
Bağ-Kur'lular şimdiden ne yapmalı?
Uzmanlar, Bağ-Kur'luların öncelikle e-Devlet üzerinden hizmet dökümlerini kontrol ederek kaç prim günleri bulunduğunu öğrenmelerini öneriyor. Bağ-Kur'da prim borcu olan süreler emeklilikte hizmetten sayılmıyor. Bu yüzden borcu bulunanların borçlarını yapılandırması ve primlerini düzenli ödemesi, olası bir düzenlemeden tam olarak yararlanabilmek için büyük önem taşıyor. Tarım Bağ-Kur'lularının da ürün satışlarından yapılan prim kesintilerinin hizmet dökümüne doğru yansıyıp yansımadığını kontrol etmesi tavsiye ediliyor.
Sosyal medyada "Bağ-Kur 7200 çıktı" ya da "Meclis'ten geçti" şeklinde dolaşan paylaşımlar gerçeği yansıtmıyor. Düzenlemenin yürürlüğe girmesi için kanun teklifinin Meclis'ten geçmesi ve Resmî Gazete'de yayımlanması gerekiyor. Gelişmeler, Meclis'in yeni dönem gündemiyle birlikte netlik kazanacak.
