İhtiyaç kredisi, taşıt kredisi ya da yeni bir kredi kartı için bankaya başvuran pek çok kişi, beklemediği bir retle karşılaşabiliyor. Bu retlerin arkasındaki en önemli etkenlerden biri kredi notu. Bankalar, kredi başvurularını değerlendirirken kişinin geçmiş ödeme alışkanlıklarını ve mevcut borç durumunu gösteren bu puana bakıyor. Üstelik kredi notu yalnızca başvurunun onaylanıp onaylanmayacağını değil, çoğu zaman sunulan faiz oranını ve limitleri de etkiliyor.
Türkiye'de kredi notu, Kredi Kayıt Bürosu'nun bireysel hizmet platformu Findeks üzerinden 0 ile 1900 arasında bir puanla ifade ediliyor. Peki bu puan nasıl hesaplanıyor ve düşük bir not nasıl yükseltilir?
Findeks puan aralıkları ne anlama geliyor?
Findeks, kredi notlarını beş risk grubuna ayırıyor:
- 0 – 969: Kritik
- 970 – 1149: Gelişime açık
- 1150 – 1469: Dengeli
- 1470 – 1719: Güvenli
- 1720 – 1900: Prestijli
Bankaların kredi vermek için belirlediği tek ve kesin bir puan sınırı bulunmuyor; her banka gelir, teminat ve diğer bilgileri de birlikte değerlendiriyor. Ancak notu "kritik" ve "gelişime açık" gruplarında olanların başvurularının reddedilme ihtimali daha yüksek oluyor.
Not nasıl hesaplanıyor?
Findeks'e göre kredi notunun hesaplanmasında dört temel unsur kullanılıyor:
- Kredili ürün ödeme alışkanlıkları (%45): Kredi ve kart ödemelerinin zamanında yapılıp yapılmadığı.
- Mevcut hesap ve borç durumu (%32): Açık ve kapalı krediler ile güncel borç bakiyeleri.
- Kredi kullanım yoğunluğu (%18): Kredili ürünlerin ne kadar yoğun kullanıldığı.
- Yeni kredili ürün açılışları (%5): Yakın zamanda alınan yeni kredi ve kartlar.
Görüldüğü gibi notu en çok etkileyen şey ödeme disiplini. Tek bir gecikme bile, özellikle birkaç ay üst üste yaşanırsa puanı belirgin şekilde düşürebiliyor.
Kredi notunu yükseltmenin 6 yolu
1. Hiçbir ödemeyi geciktirmeyin. Kredi taksitlerini ve kredi kartı ödemelerini son ödeme tarihinden önce yapmak, notu yükseltmenin en etkili yolu. Ödeme gününü unutmamak için bankanızın otomatik ödeme talimatından yararlanabilirsiniz.
2. Asgari ödemeyle yetinmeyin. Kart borcunun yalnızca asgari tutarını ödemek gecikme sayılmasa da borç bakiyesinin sürekli yüksek kalmasına yol açıyor. Mümkünse dönem borcunun tamamını ödemek, borçluluk oranını düşürerek notu olumlu etkiliyor.
3. Limitinizi sonuna kadar kullanmayın. Kart limitinin sürekli dolu olması, finansal sıkışıklık işareti olarak algılanabiliyor. Harcamaları toplam limitin yarısının altında tutmak öneriliyor.
4. Kısa sürede çok sayıda başvuru yapmayın. Birkaç hafta içinde farklı bankalara art arda kredi ya da kart başvurusu yapmak puanı düşürebiliyor. Başvuru öncesinde notunuzu kontrol edip uygun zamanı beklemek daha doğru.
5. Gecikmiş borçları kapatın. Takibe düşmüş bir borç varsa, bunu kapatmak ya da bankayla yapılandırmak notun toparlanması için ilk adım. Kapatılan borçların olumsuz etkisi zamanla azalıyor.
6. Eski ve düzenli ödenen kartınızı kapatmayın. Uzun süredir kullandığınız ve hep zamanında ödediğiniz bir kart, olumlu ödeme geçmişinizin bir parçası. Bu kartı kapatmak yerine düşük tutarlı harcamalarla aktif tutmak faydalı olabiliyor.
Not ne kadar sürede yükselir?
Kredi notu bir gecede değişmiyor. Uzmanlara göre düzenli ödemeler ve azalan borç bakiyesiyle birlikte 3 ile 6 ay içinde anlamlı bir iyileşme görülebiliyor. Geçmişte ciddi gecikmeleri ya da takibe düşmüş borçları olanlar için bu süre daha uzun olabiliyor.
Notunuzu nereden öğrenebilirsiniz?
Kredi notunuzu Findeks'in internet sitesi ve mobil uygulaması üzerinden, bazı bankaların mobil uygulamalarından ya da e-Devlet üzerinden sorgulayabilirsiniz. Kredi başvurusu yapmadan önce notunuzu kontrol etmek, sürprizlerle karşılaşmamanızı ve gerekiyorsa önce notunuzu toparlamanızı sağlar.
